Dom Straaka

Ochotnicza Stra Poarna Skuy

Jednostka ma swoj siedzib w gminie abia Wola, w miejscowoci Bartoszwka ul. Straacka 9. Rozbieno nazwy polega na tym, e w chwili powstania OSP tj. 1927 rok, wie Bartoszwka w nazewnictwie wrd ludnoci jeszcze nie funkcjonowaa. Bya to cz ziem wydzielona z wczeniejszego majtku "Skulskich", ktre byy przekazane na rzecz parafii Skuy. Dlatego obiegowa nazwa w dalszym cigu funkcjonuje, jako Skuy.



Gmina abia Wola to niewielka, malownicza gmina pooona na poudniu powiatu grodziskiego, w zachodniej czci woj. mazowieckiego. Zaliczamy j do "zielonych ekologicznych gmin" naszego kraju. Ze wzgldu na brak istotnych rde zanieczyszcze, stopniowy wzrost liczby gospodarstw agroturystycznych, moliwoci nauki jedziectwa, spokj oraz liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe teren ten jest atrakcyjny take pod wzgldem turystycznym. abia Wola i jej bezporednia okolica to rwnie bogactwo imprez kulturalnych (wito Chleba, wito Szarlotki, Festyn abiowolski) oraz moliwo odwiedzenia jedynego w Polsce, Mini Muzeum aby. Rezerwaty przyrody- Skulski Las oraz Skulskie Dby, bogata szata rolinna, dua rnorodno gatunkowa wystpujcych zwierzt oraz pomniki przyrody. Dodatkowym atutem gminy s, znajdujce si na jej terenie, liczne zabytki kultury duchowej i materialnej: zachowane dworki (m.in. w abiej Woli), paace (Petrykozy, Ojrzanw, Grzegorzewice), kocioy i cmentarze (w elechowie i Skuach), kapliczki, stare zagrody i obiekty tradycyjnego budownictwa wiejskiego. Pierwsze wzmianki o terenach w okolicy abiej Woli (wie Bartoszwka, Grzegorzewice, Grzmica, Huta abiowolska, Wyprys, Petrykozy, Ojcwek, Ojrzanw, Skuy, abia Wola i elechw) pojawiy si w XIV i XV w. Przede wszystkim historia tego regionu to historia licznych wsi i folwarkw, a take wielu pomniejszych tzw. paacykw (pobudowanych dla wacicieli tych ziem). Znaczna cz wsi i folwarkw naleaa kiedy do rodu Ojrzanowskich oraz Skulskich. Niestety, do czasw nam wspczesnych pozostao niewiele namacalnych ladw bogatej historii tych ziem.


Dworek w Petrykozach Pierwsza wzmianka o wsi Skuy pochodzi z poowy XIV w. Bya ona wwczas rezydencj Piotra Pilika, podkomorzego zakroczymskiego, pniejszego wojewody mazowieckiego. On to otrzyma od ksicia Bolesawa Mazowieckiego przywilej lokacji wsi Skuy na prawie niemieckim. Jzef ukasiewicz w swoim "Krtkim opisie historycznym kociow parafialnych" (Pozna, 1863 t.III str 231) nazywa Skuy "gniazdem" staroytnej rodziny Skulskich, herbu Rogala. Rogala to herb przywieziony z Niemiec przez rodzin Bibersteinw - czerwony rg jeleni na biaym tle. Przedstawiciel tego rodu, mody rycerz Biberstein, by na subie Bolesawa Krzywoustego. Ksiciu wracajcemu z wyprawy pruskiej zaprezentowano rne ciekawe zwierzta, midzy innymi bawoy. Jeden z nich zaatakowa wadc. Mody rycerz Biberstein chwyci rozjuszone zwierz za rogi i z tak si nim potrzsn, e jeden rg zosta w jego doni, a pokonane zwierze runo na ziemi. Wdziczny B. Krzywousty przyda rycerzowi do herbu obok rogu jeleniego na czerwonym tle szary rg bawoli (niektrzy historycy m.in. Paprocki twierdzi, e to rg ubrzy). Od poowy XVII wieku wie znalaza si w posiadaniu misjonarzy z Warszawy. Krlowa Maria Gonzaga przelaa (17 czerwca 1654 r.) na wasno ksiy misjonarzy z Kocioa w. Krzya poow dbr wsi Skuy, a w 1787 r. do zakonu przynaleaa ju wie w caoci. W XIX w. dobra kocielne zostay skonfiskowane przez wadze carskie. Podczas okupacji hitlerowskiej w Skuach i okolicy miay miejsce akcje podziemia. Midzy innymi w 1943 r. oddzia Gwardii Ludowej - dowodzony przez Stanisawa Fijakowskiego "Michaa" - opanowa Urzd Gminy. W okresie hitlerowskiej okupacji dziaaa w tych okolicach rwnie grupa Batalionw Chopskich, kierowana przez Antoniego Wodarczyka oraz konspiracyjna komrka Ludowego Zwizku Kobiet. W latach 1939-1944 hitlerowcy zamordowali 8 Polakw w Petrykozach, Skuach i Bartoszwce. Zwoki ich spoczywaj na cmentarzu parafialnym. W pobliu znajduje si cmentarz prawosawny.

Wie istnieje od 1878 r. i jest dawn koloni napywowej ludnoci ukraiskiej. Ziemia, na ktrej si rozpociera, stanowia dobra kocielne parafii Skuy. Po Powstaniu Styczniowym w 1863 r. i ukazie carskim z 1864 r. dobra te skonfiskowano na rzecz rzdu rosyjskiego i puszczono w dzieraw. Niedugo potem rzd rosyjski przekaza te ziemie generaowi Skobelewowi (za zasugi w wojnie rosyjsko-tureckiej). Odtd folwark z wsi nazywany by Skobelwk. Genera osobicie nie wada ziemi, ale przekaza j sprowadzonym tutaj w 1978 r. Kozakom ukraiskim - 34 rodziny otrzymay po 16 mrg ziemi i lasu. Rzd rosyjski postawi tutaj (z pocztkiem XX w.) budynek, w ktrym urzdzi kaplice cerkiewn i szko. Do szkoy mogy uczszcza dzieci rosyjskie, dla Polakw miesiczna opata za nauk wynosia okoo 1 rubla. Po I wojnie wiatowej zmieniono nazw wsi ze Skobelwki na Bartoszwk (na cze bohatera Powstania Kociuszkowskiego Bartosza Gowackiego). Rosjanie zaczli opuszcza wie i sprzedawa ziemi Polakom. Do dzisiaj mieszka tutaj jeszcze kilka rodzin pochodzenia rosyjskiego. Cz mieszkacw dawnej Skobelwki spoczywa na cmentarzu prawosawnym w Skuach.



Dworek w Petrykozach Kolejna miejscowo o wiejskim charakterze, ktrej historia siga dawnych wiekw. Najstarszy zapis dotyczcy tej wsi pochodzi z 1380 r. Wie od nazwiska Potrzykowskich nazwano dawniej "petrzikozy". W Petrykozach przy Al. Jesionowej 2 znajduje si zesp parkowo-dworski pochodzcy z I po. XIX w. Budynek dworu, zbudowany na planie prostokta, jest murowany, podpiwniczony, jednokondygnacyjny z uytkowym poddaszem. Dokadna data budowy oraz autor projektu obecnego budynku nie s znani. Ponad dwustuletni histori tego terenu, moemy przeledzi dziki Ksigom Wieczystym Petrykozw- Hipoteka w Grjcu, t. 409. Wedug dokumentw na przeomie XVIII/XIX wieku dobra Petrykozy i Chude Lipie naleay do rodziny Petrykowskich (std nazwa miejscowoci). Z opisu wynika, e na pocztku XIX wieku, dwr by budynkiem drewnianym, pitrowym z poddaszem, wybudowanym w sposb holenderski. Wacicielami Petrykoz, Folwarku Chudolipie i wsi Budy Petrykowskie byli Holendrzy. W latach 1811-1825 kolejnym wacicielem majtku zosta Jan Bogumi Janasz, ktry naby dobra na licytacji. Przez kolejne 37lat Petrykozy byy w rkach Mikoaja Grabowskiego. W roku 1862 na mocy traktatu kupa-sprzeday kolejn wacicielk zostaa pochodzca z Niemiec ,Ludwika z Kwasebartw Strhmer z dziemi (spolszczone nazwisko brzmi: Sztremer). Rodzina ta, a szczeglnie syn- Aleksander Sztremer, dziki sprawnemu zarzdzaniu i spoecznemu zaangaowaniu przyczynili si do rozkwitu majtku i okolicznych miejscowoci. Aleksander Sztremer odziedziczy dobra Petrykowskie w 1878 r. Za czasw jego gospodarowania zaoono szkki owocowe, wykorzystujc do tego take nieuytki. Za jego spraw rozwino si na tym obszarze sadownictwo a droga z Petrykowskich Budek do Grjca w caoci obsadzona zostaa jaboniami. Aleksander zmar w 1909 r. i zosta pochowany na cmentarzu w Karolewie, gdzie jego grb jest do dzi. Cztery lata po jego mierci majtek przeszed w rce maonkw Bagniewskich. Krtko po tym, w 1917 r. majtek zakupi hrabia Broel-Plater (by rwnie wacicielem Osuchowa). Od poowy 1925 r. dobra Petrykowskie przez niewiele ponad rok naleay do dr Maria Lindego, po czym w drodze publicznej licytacji Edward Broel-Plater sta si ponownym wacicielem majtku i mieszka tam do swojej mierci w 1936 r. Po jego mierci ojciec sprzeda dobra in Zarzyckiemu. W czasie II wojny wiatowej majtkiem zarzdza Niemiec o nazwisku Strummel, by moe z tego powodu majtek przetrwa wojn niezniszczony. Po wojnie majtek uleg parcelacji, prawdopodobnie mieci si w nim sklep, pniej wietlica. Od lat 50-tych Petrykozy i okoliczne ziemie naleay do Gminnej Spdzielni Produkcyjnej. Dwr popad w ruin, a park zdewastowano. Przed kompletnym zniszczeniem uratowao go maestwo, Jadwiga i Wojciech Siemionowie, ktrzy zakupili cz majtku w 1969 roku. Prace remontowo-budowlane trway od 1969 do 1979 roku, kiedy to we dworze zostaa otwarta Wiejska Galeria Sztuki, pniej jej nazwa zostaa zmieniona na Prywatne Muzeum w Petrykozach Jadwigi i Wojciecha Siemionw. Prace konserwatorskie dotyczyy rwnie parku, w ktrym znajduj si liczne pomniki przyrody gwnie zabytkowe jesiony wyniose oraz cztery stawy kaskadowe. Z parkiem ssiaduje skansen stworzony przez Wojciecha Siemiona. Mona w nim zobaczy: dwa wiatrakami tzw. kolaki przeniesione w latach 80-tych z pobliskiego Chudolipia i Zimnicy, tzw. hospicjum z 1830 r. i kuni z 1820 r. przeniesione spod Krosna oraz ponad 160-letni karczm ze Sku. Podobno bywa w niej sam Jzef Chemoski i hrabia Plater.

Dworek w Ojrzanowie

Wie, o ktrej pierwsze wzmianki pochodz z 1423 r. ("Sownik geograficzny Krlestwa Polskiego"). Bya to siedziba rodu Prusw-Ojrzanowskich herbu Junosza (biay baran w czerwonym polu na zielonej murawie, skrwawiony po boku, na hemie pi pir strusich).

Kosciol w Zelechowie Pierwsza wzmianka o wsi elechw pochodzi z XV w. (okoo 1470 r.). elechw wchodzi w skad klucza ojrzanowskiego (od nazwiska wczesnego dziedzica tych ziem Mikoaja Ojrzanowskiego) obok takich wsi jak: Ojrzanw, Zarby, Kale, Wesoa Wola (abia Wola), Zalesie, Powsinek, Rakowiec. Od poowy XVI wieku do najazdu szwedzkiego bya wasnoci rodu Miskich. Wie leca w ludnej okolicy, midzy prowadzcymi do pobliskiej Warszawy traktatami - lskim i Krakowskim, rozwijaa si do 2 poowy XVII w. Zniszczona nastpnie w wyniku wojen nie miaa w pniejszych wiekach wikszego znaczenia. Po pomylnej koniunkturze gospodarczej w XIX w. elechw zosta zrujnowany podczas I w. . w 1915 r., w trakcie walk midzy wojskami niemieckimi i rosyjskimi. Wie odwiedza czsto Jzef Chemoski. Synny malarz znajdowa w ssiedztwie elechowa motywy krajobrazowe do swoich pejzay. Zgodnie z jego wol, zosta wanie tu pochowany. W supie bramy cmentarnej umieszczona jest tablica z piaskowca z inskrypcj.: "Na tym cmentarzu spoczywa Jzef Chemoski (1849-1914) W swojej twrczoci malarskiej ukaza Pikno i nastrj ziemi ojczystej. Utrwali ycie wsi. W ludnoci szuka natchnienia z ludu, jego pracy i wzrusze czerpa soki odywcze dla swojego Wielkiego talentu". Skromny, ziemny grb malarza znajduje si w gbi cmentarza. Ley na nim gaz granitowy z wykutym napisem: "Jzef Chemoski 7.XI.1849 w Boczkach pod owiczem zm. 6.IV.1914 w Kuklwce, Wielki Malarz Piewca ycia wsi i Pikna Ziemi Ojczystej". We wsi znajduje si kamienna kapliczka supowa z figurk w. Jana Nepomucena z XVII wieku. Miaa strzec przed plagami powodzi i "przynosi" deszcz, kiedy zachodzia potrzeba.







W XV wieku Mikoaj Ojrzanowski (wczesny dziedzic) poleci karczowa okoliczne lasy i osadzi tam podlegych sobie kmieci. Powstay wwczas (1470 r.) wsie: elechw przy Ojrzanowie i Wesoa Wola przy Kaleni. By moe nazw wsi ze wzgldu na podmoky teren i du ilo ab, zmieniono na abi Wol. Nazwa wsi moe pochodzi rwnie od szlacheckiego nazwiska aba. Dwr w abiej Woli zosta zbudowany na pocztku XIX wieku (otoczony parkiem zaoonym w 1850 r.) a przebudowany w XX w. We wntrzu dworku abiowolskiego krcono niektre sceny do filmu "Pan Tadeusz". Obecnie mieci si Gminny Orodek Kultury i Gminna Biblioteka Publiczna.



Nazwa wsi nawizuje do wybudowanej tu kiedy maej huty szklanej. Wie powstaa po ukazie carskim nadajcym chopom ziemi na wasno. Nazwa wsi - Huta abiowolska, moe sugerowa, i zostaa ona utworzona jako nowa osada ( huta, wola, wlka, przysiek), ktrej gospodarze odczyli si od macierzystej abiej Woli i zaoyli wasn wie.

Malowniczo pooona wie nad rzek Mrown. W 1878 r. dokonano pierwszego wpisu do ksigi hipotecznej (nr 3623 Ksienice) na majtek, ktry wwczas nosi nazw "Osada Mynarska - Folwark Wyprys". Przy wjedzie do willi - dworu, ktry znajduje si we wsi Wyprys, stoi drewniany krzy z ukrzyowanym Chrystusem (replika przegniego, drewnianego znalezionego w rowie krzya). Przy nim, w czasie Powstania styczniowego w 1863 r. egnali si z najbliszymi powstacy wyruszajcy w bj.

Wie pooona nad rzek Pisi Tuczn. W 1399 r. ksi Ziemowit IV nada Grzmicej prawo chemiskie. Dla jednego z kolejnych dziedzicw wsi - Juliana Wilhelma Brunweya zbudowano w poowie XIX wieku paac, wg projektu arch. Wojciecha Bobiskiego, ktry jest autorem m.in. przebudowy Instytutu dla Guchoniemych i Ociemniaych w Warszawie oraz przebudowy paacu Przebendowskich (obecnie Muzeum Niepodlegoci), projektantem licznych domw i kamienic w Warszawie, sklepw, paacw i kociow. Wykada architektur cywiln w Szkole Sztuk Piknych (r. akademicki 1859/1860), by urzdowym budowniczym Komisji Wyzna Religijnych i Owiecenia Publicznego. Peni rwnie stanowisko Budowniczego Banku Polskiego.

Wie pooona w dolinie Pisi Ggoliny, wrd lekko pofadowanych i zalesionych terenw. Dawni mieszkacy Grzegorzewic od poowy XVII wieku trudnili si wyrabianiem ptna i sukna. Przekazy historyczne podaj, e ofiarowali oni 100 m materiau na mundury wojskowe Tadeuszowi Kociuszce. Przed rokiem 1830 znajdoway si tutaj fabryki tych tkanin, a powsta osad fabryczn Kotbus, odczono od grzegorzewickich dbr i przypisano do Mszczonowa. Jedn z bardziej znanych postaci zwizanych z Grzegorzewicami bya pisarka Maria Dbrowska. Tutaj wanie obserwowaa uciechy i zabawy mieszkacw, a swoje wraenia przedstawia w utworze "Na wsi wesele" (zostaa zaproszona jako go na wesele do crki swojej sucej-gospodyni).

Wie pooona w widach Pisi Tucznej i Wyka, na malowniczym urozmaiconym wwozami rzecznymi terenie. Pocztkowo Ojcwek by czci folwarku a pniej czci wsi Grzymek. Majtek wiejski wraz z dworkiem wybudowanym w 1900 r. wielokrotnie zmienia wacicieli. W 1979 r. dworek w Ojcwku zosta zakupiony przez Polskie Zakady Lotnicze w Warszawie, a po 1989 r. kolejny raz zmieni waciciela. W jednym z pomieszcze odbywa prby do musicalu zesp "METRO". Tutaj pierwsze kroki stawiay pod pilnym okiem J. Jzefowicza i J. Stokosy Edyta Grniak i Kasia Groniec.

SALA WESELNA- KRONIKA- HISTORIA- MDP- LINKI- KONTAKT-MAPA


© 2006; Autor:Wszystkie prawa zastrzeżone. dh Ewa

OSP SKUŁY Bartoszówka ul. strażacka 9; 96-321 Żabia Wola:

Nasze konto:BS Biała Rawska 66 9291 0001 0210 2663 2000 0010