Dom Strażaka

Ochotnicza Straż Pożarna Skuły

Jednostka ma swoją siedzibę w gminie Żabia Wola, w miejscowości Bartoszówka ul. Strażacka 9. Rozbieżność nazwy polega na tym, że w chwili powstania OSP tj. 1927 rok, wieś Bartoszówka w nazewnictwie wśród ludności jeszcze nie funkcjonowała. Była to część ziem wydzielona z wcześniejszego majątku "Skulskich", które były przekazane na rzecz parafii Skuły. Dlatego obiegowa nazwa w dalszym ciągu funkcjonuje, jako Skuły.



Gmina Żabia Wola to niewielka, malownicza gmina położona na południu powiatu grodziskiego, w zachodniej części woj. mazowieckiego. Zaliczamy ją do "zielonych ekologicznych gmin" naszego kraju. Ze względu na brak istotnych źródeł zanieczyszczeń, stopniowy wzrost liczby gospodarstw agroturystycznych, możliwości nauki jeździectwa, spokój oraz liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe teren ten jest atrakcyjny także pod względem turystycznym. Żabia Wola i jej bezpośrednia okolica to również bogactwo imprez kulturalnych (Święto Chleba, Święto Szarlotki, Festyn Żabiowolski) oraz możliwość odwiedzenia jedynego w Polsce, Mini Muzeum Żaby. Rezerwaty przyrody- Skulski Las oraz Skulskie Dęby, bogata szata roślinna, duża różnorodność gatunkowa występujących zwierząt oraz pomniki przyrody. Dodatkowym atutem gminy są, znajdujące się na jej terenie, liczne zabytki kultury duchowej i materialnej: zachowane dworki (m.in. w Żabiej Woli), pałace (Petrykozy, Ojrzanów, Grzegorzewice), kościoły i cmentarze (w Żelechowie i Skułach), kapliczki, stare zagrody i obiekty tradycyjnego budownictwa wiejskiego. Pierwsze wzmianki o terenach w okolicy Żabiej Woli (wieś Bartoszówka, Grzegorzewice, Grzmiąca, Huta Żabiowolska, Wyprys, Petrykozy, Ojcówek, Ojrzanów, Skuły, Żabia Wola i Żelechów) pojawiły się w XIV i XV w. Przede wszystkim historia tego regionu to historia licznych wsi i folwarków, a także wielu pomniejszych tzw. pałacyków (pobudowanych dla właścicieli tych ziem). Znaczna część wsi i folwarków należała kiedyś do rodu Ojrzanowskich oraz Skulskich. Niestety, do czasów nam współczesnych pozostało niewiele namacalnych śladów bogatej historii tych ziem.


Dworek w Petrykozach Pierwsza wzmianka o wsi Skuły pochodzi z połowy XIV w. Była ona wówczas rezydencją Piotra Pilika, podkomorzego zakroczymskiego, późniejszego wojewody mazowieckiego. On to otrzymał od księcia Bolesława Mazowieckiego przywilej lokacji wsi Skuły na prawie niemieckim. Józef Łukasiewicz w swoim "Krótkim opisie historycznym kościołów parafialnych" (Poznań, 1863 t.III str 231) nazywa Skuły "gniazdem" starożytnej rodziny Skulskich, herbu Rogala. Rogala to herb przywieziony z Niemiec przez rodzinę Bibersteinów - czerwony róg jeleni na białym tle. Przedstawiciel tego rodu, młody rycerz Biberstein, był na służbie Bolesława Krzywoustego. Księciu wracającemu z wyprawy pruskiej zaprezentowano różne ciekawe zwierzęta, między innymi bawoły. Jeden z nich zaatakował władcę. Młody rycerz Biberstein chwycił rozjuszone zwierzę za rogi i z taką siłą nim potrząsnął, że jeden róg został w jego dłoni, a pokonane zwierze runęło na ziemię. Wdzięczny B. Krzywousty przydał rycerzowi do herbu obok rogu jeleniego na czerwonym tle szary róg bawoli (niektórzy historycy m.in. Paprocki twierdzi, że to róg żubrzy). Od połowy XVII wieku wieś znalazła się w posiadaniu misjonarzy z Warszawy. Królowa Maria Gonzaga przelała (17 czerwca 1654 r.) na własność księży misjonarzy z Kocioła św. Krzyża połowę dóbr wsi Skuły, a w 1787 r. do zakonu przynależała już wieś w całości. W XIX w. dobra kościelne zostały skonfiskowane przez władze carskie. Podczas okupacji hitlerowskiej w Skułach i okolicy miały miejsce akcje podziemia. Między innymi w 1943 r. oddział Gwardii Ludowej - dowodzony przez Stanisława Fijałkowskiego "Michała" - opanował Urząd Gminy. W okresie hitlerowskiej okupacji działała w tych okolicach również grupa Batalionów Chłopskich, kierowana przez Antoniego Włodarczyka oraz konspiracyjna komórka Ludowego Związku Kobiet. W latach 1939-1944 hitlerowcy zamordowali 8 Polaków w Petrykozach, Skułach i Bartoszówce. Zwłoki ich spoczywają na cmentarzu parafialnym. W pobliżu znajduje się cmentarz prawosławny.

Wieś istnieje od 1878 r. i jest dawną kolonią napływowej ludności ukraińskiej. Ziemia, na której się rozpościera, stanowiła dobra kościelne parafii Skuły. Po Powstaniu Styczniowym w 1863 r. i ukazie carskim z 1864 r. dobra te skonfiskowano na rzecz rządu rosyjskiego i puszczono w dzierżawę. Niedługo potem rząd rosyjski przekazał te ziemie generałowi Skobelewowi (za zasługi w wojnie rosyjsko-tureckiej). Odtąd folwark z wsią nazywany był Skobelówką. Generał osobiście nie władał ziemią, ale przekazał ją sprowadzonym tutaj w 1978 r. Kozakom ukraińskim - 34 rodziny otrzymały po 16 mórg ziemi i lasu. Rząd rosyjski postawił tutaj (z początkiem XX w.) budynek, w którym urządził kaplice cerkiewną i szkołę. Do szkoły mogły uczęszczać dzieci rosyjskie, dla Polaków miesięczna opłata za naukę wynosiła około 1 rubla. Po I wojnie światowej zmieniono nazwę wsi ze Skobelówki na Bartoszówkę (na cześć bohatera Powstania Kościuszkowskiego Bartosza Głowackiego). Rosjanie zaczęli opuszczać wieś i sprzedawać ziemię Polakom. Do dzisiaj mieszka tutaj jeszcze kilka rodzin pochodzenia rosyjskiego. Część mieszkańców dawnej Skobelówki spoczywa na cmentarzu prawosławnym w Skułach.



Dworek w Petrykozach Kolejna miejscowość o wiejskim charakterze, której historia sięga dawnych wieków. Najstarszy zapis dotyczący tej wsi pochodzi z 1380 r. Wieś od nazwiska Potrzykowskich nazwano dawniej "petrzikozy". W Petrykozach przy Al. Jesionowej 2 znajduje się zespół parkowo-dworski pochodzący z I poł. XIX w. Budynek dworu, zbudowany na planie prostokąta, jest murowany, podpiwniczony, jednokondygnacyjny z użytkowym poddaszem. Dokładna data budowy oraz autor projektu obecnego budynku nie są znani. Ponad dwustuletnią historię tego terenu, możemy prześledzić dzięki Księgom Wieczystym Petrykozów- Hipoteka w Grójcu, t. 409. Według dokumentów na przełomie XVIII/XIX wieku dobra Petrykozy i Chude Lipie należały do rodziny Petrykowskich (stąd nazwa miejscowości). Z opisu wynika, że na początku XIX wieku, dwór był budynkiem drewnianym, piętrowym z poddaszem, wybudowanym w sposób holenderski. Właścicielami Petrykoz, Folwarku Chudolipie i wsi Budy Petrykowskie byli Holendrzy. W latach 1811-1825 kolejnym właścicielem majątku został Jan Bogumił Janasz, który nabył dobra na licytacji. Przez kolejne 37lat Petrykozy były w rękach Mikołaja Grabowskiego. W roku 1862 na mocy traktatu kupa-sprzedaży kolejną właścicielką została pochodząca z Niemiec ,Ludwika z Kwasebartów Ströhmer z dziećmi (spolszczone nazwisko brzmi: Sztremer). Rodzina ta, a szczególnie syn- Aleksander Sztremer, dzięki sprawnemu zarządzaniu i społecznemu zaangażowaniu przyczynili się do rozkwitu majątku i okolicznych miejscowości. Aleksander Sztremer odziedziczył dobra Petrykowskie w 1878 r. Za czasów jego gospodarowania założono szkółki owocowe, wykorzystując do tego także nieużytki. Za jego sprawą rozwinęło się na tym obszarze sadownictwo a droga z Petrykowskich Budek do Grójca w całości obsadzona została jabłoniami. Aleksander zmarł w 1909 r. i został pochowany na cmentarzu w Karolewie, gdzie jego grób jest do dziś. Cztery lata po jego śmierci majątek przeszedł w ręce małżonków Bagniewskich. Krótko po tym, w 1917 r. majątek zakupił hrabia Broel-Plater (był również właścicielem Osuchowa). Od połowy 1925 r. dobra Petrykowskie przez niewiele ponad rok należały do dr Maria Lindego, po czym w drodze publicznej licytacji Edward Broel-Plater stał się ponownym właścicielem majątku i mieszkał tam do swojej śmierci w 1936 r. Po jego śmierci ojciec sprzedał dobra inż Zarzyckiemu. W czasie II wojny światowej majątkiem zarządzał Niemiec o nazwisku Strummel, być może z tego powodu majątek przetrwał wojnę niezniszczony. Po wojnie majątek uległ parcelacji, prawdopodobnie mieścił się w nim sklep, później świetlica. Od lat 50-tych Petrykozy i okoliczne ziemie należały do Gminnej Spółdzielni Produkcyjnej. Dwór popadł w ruinę, a park zdewastowano. Przed kompletnym zniszczeniem uratowało go małżeństwo, Jadwiga i Wojciech Siemionowie, którzy zakupili część majątku w 1969 roku. Prace remontowo-budowlane trwały od 1969 do 1979 roku, kiedy to we dworze została otwarta Wiejska Galeria Sztuki, później jej nazwa została zmieniona na Prywatne Muzeum w Petrykozach Jadwigi i Wojciecha Siemionów. Prace konserwatorskie dotyczyły również parku, w którym znajdują się liczne pomniki przyrody głównie zabytkowe jesiony wyniosłe oraz cztery stawy kaskadowe. Z parkiem sąsiaduje skansen stworzony przez Wojciecha Siemiona. Można w nim zobaczyć: dwa wiatrakami tzw. koźlaki przeniesione w latach 80-tych z pobliskiego Chudolipia i Zimnicy, tzw. hospicjum z 1830 r. i kuźnię z 1820 r. przeniesione spod Krosna oraz ponad 160-letnią karczmę ze Skuł. Podobno bywał w niej sam Józef Chełmoński i hrabia Plater.

Dworek w Ojrzanowie

Wieś, o której pierwsze wzmianki pochodzą z 1423 r. ("Słownik geograficzny Królestwa Polskiego"). Była to siedziba rodu Prusów-Ojrzanowskich herbu Junosza (biały baran w czerwonym polu na zielonej murawie, skrwawiony po boku, na hełmie pięć piór strusich).

Kosciol w Zelechowie Pierwsza wzmianka o wsi Żelechów pochodzi z XV w. (około 1470 r.). Żelechów wchodził w skład klucza ojrzanowskiego (od nazwiska ówczesnego dziedzica tych ziem Mikołaja Ojrzanowskiego) obok takich wsi jak: Ojrzanów, Zaręby, Kaleń, Wesoła Wola (Żabia Wola), Zalesie, Powsinek, Rakowiec. Od połowy XVI wieku do najazdu szwedzkiego była własnością rodu Mińskich. Wieś leżąca w ludnej okolicy, między prowadzącymi do pobliskiej Warszawy traktatami - Śląskim i Krakowskim, rozwijała się do 2 połowy XVII w. Zniszczona następnie w wyniku wojen nie miała w późniejszych wiekach większego znaczenia. Po pomyślnej koniunkturze gospodarczej w XIX w. Żelechów został zrujnowany podczas I w. ś. w 1915 r., w trakcie walk między wojskami niemieckimi i rosyjskimi. Wieś odwiedzał często Józef Chełmoński. Słynny malarz znajdował w sąsiedztwie Żelechowa motywy krajobrazowe do swoich pejzaży. Zgodnie z jego wolą, został właśnie tu pochowany. W słupie bramy cmentarnej umieszczona jest tablica z piaskowca z inskrypcją.: "Na tym cmentarzu spoczywa Józef Chełmoński (1849-1914) W swojej twórczości malarskiej ukazał Piękno i nastrój ziemi ojczystej. Utrwalił życie wsi. W ludności szukał natchnienia z ludu, jego pracy i wzruszeń czerpał soki odżywcze dla swojego Wielkiego talentu". Skromny, ziemny grób malarza znajduje się w głębi cmentarza. Leży na nim głaz granitowy z wykutym napisem: "Józef Chełmoński 7.XI.1849 w Boczkach pod Łowiczem zm. 6.IV.1914 w Kuklówce, Wielki Malarz Piewca życia wsi i Piękna Ziemi Ojczystej". We wsi znajduje się kamienna kapliczka słupowa z figurką św. Jana Nepomucena z XVII wieku. Miała strzec przed plagami powodzi i "przynosić" deszcz, kiedy zachodziła potrzeba.







W XV wieku Mikołaj Ojrzanowski (ówczesny dziedzic) polecił karczować okoliczne lasy i osadził tam podległych sobie kmieci. Powstały wówczas (1470 r.) wsie: Żelechów przy Ojrzanowie i Wesoła Wola przy Kaleni. Być może nazwę wsi ze względu na podmokły teren i dużą ilość żab, zmieniono na Żabią Wolę. Nazwa wsi może pochodzić również od szlacheckiego nazwiska Żaba. Dwór w Żabiej Woli został zbudowany na początku XIX wieku (otoczony parkiem założonym w 1850 r.) a przebudowany w XX w. We wnętrzu dworku Żabiowolskiego kręcono niektóre sceny do filmu "Pan Tadeusz". Obecnie mieści się Gminny Ośrodek Kultury i Gminna Biblioteka Publiczna.



Nazwa wsi nawiązuje do wybudowanej tu kiedyś małej huty szklanej. Wieś powstała po ukazie carskim nadającym chłopom ziemię na własność. Nazwa wsi - Huta Żabiowolska, może sugerować, iż została ona utworzona jako nowa osada ( huta, wola, wólka, przysiółek), której gospodarze odłączyli się od macierzystej Żabiej Woli i założyli własną wieś.

Malowniczo położona wieś nad rzeką Mrowną. W 1878 r. dokonano pierwszego wpisu do księgi hipotecznej (nr 3623 Książenice) na majątek, który wówczas nosił nazwę "Osada Młynarska - Folwark Wyprys". Przy wjeździe do willi - dworu, który znajduje się we wsi Wyprys, stoi drewniany krzyż z ukrzyżowanym Chrystusem (replika przegniłego, drewnianego znalezionego w rowie krzyża). Przy nim, w czasie Powstania styczniowego w 1863 r. żegnali się z najbliższymi powstańcy wyruszający w bój.

Wieś położona nad rzeką Pisią Tuczną. W 1399 r. książę Ziemowit IV nadał Grzmiącej prawo chełmińskie. Dla jednego z kolejnych dziedziców wsi - Juliana Wilhelma Brunweya zbudowano w połowie XIX wieku pałac, wg projektu arch. Wojciecha Bobińskiego, który jest autorem m.in. przebudowy Instytutu dla Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie oraz przebudowy pałacu Przebendowskich (obecnie Muzeum Niepodległości), projektantem licznych domów i kamienic w Warszawie, sklepów, pałaców i kościołów. Wykładał architekturę cywilną w Szkole Sztuk Pięknych (r. akademicki 1859/1860), był urzędowym budowniczym Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pełnił również stanowisko Budowniczego Banku Polskiego.

Wieś położona w dolinie Pisi Gągoliny, wśród lekko pofałdowanych i zalesionych terenów. Dawni mieszkańcy Grzegorzewic od połowy XVII wieku trudnili się wyrabianiem płótna i sukna. Przekazy historyczne podają, że ofiarowali oni 100 m materiału na mundury wojskowe Tadeuszowi Kościuszce. Przed rokiem 1830 znajdowały się tutaj fabryki tych tkanin, a powstałą osadę fabryczną Kotbus, odłączono od grzegorzewickich dóbr i przypisano do Mszczonowa. Jedną z bardziej znanych postaci związanych z Grzegorzewicami była pisarka Maria Dąbrowska. Tutaj właśnie obserwowała uciechy i zabawy mieszkańców, a swoje wrażenia przedstawiła w utworze "Na wsi wesele" (została zaproszona jako gość na wesele do córki swojej służącej-gospodyni).

Wieś położona w widłach Pisi Tucznej i Wężyka, na malowniczym urozmaiconym wąwozami rzecznymi terenie. Początkowo Ojcówek był częścią folwarku a później częścią wsi Grzymek. Majątek wiejski wraz z dworkiem wybudowanym w 1900 r. wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1979 r. dworek w Ojcówku został zakupiony przez Polskie Zakłady Lotnicze w Warszawie, a po 1989 r. kolejny raz zmienił właściciela. W jednym z pomieszczeń odbywał próby do musicalu zespół "METRO". Tutaj pierwsze kroki stawiały pod pilnym okiem J. Józefowicza i J. Stokłosy Edyta Górniak i Kasia Groniec.

SALA WESELNA- KRONIKA- HISTORIA- MDP- LINKI- KONTAKT-MAPA


Š 2006; Autor:Wszystkie prawa zastrzeżone. dh Ewa

OSP SKUŁY Bartoszówka ul. strażacka 9; 96-321 Żabia Wola:

Nasze konto:BS Biała Rawska 66 9291 0001 0210 2663 2000 0010