Skuły i Bartoszówka

- są położona w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, w gminie Żabia Wola, nad rzeką Pisia Tuczna.

Skuły.

Nazwa Skuły pochodzi do nazwiska właścicieli tej okolicy Wacława i Jerzego Skulskich, fundatorów pierwszego kościoła.

Najstarsze wzmianki o wsi pochodzą z 1 poł. XIV w. Skuły stanowiły wówczas rezydencję wojewody czerskiego Piotra Pilikowicza. Od poł. XVII w. wieś znalazła się w posiadaniu misjonarzy z Warszawy. Po powstaniu styczniowym dobra kościelne zostały skonfiskowane przez władze carskie i wydzierżawione, zaś po wojnie rosyjsko-tureckiej 1877-1878, dobra te otrzymał generał Skobelew.

We wsi znajduje się Kościół pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła, jest on prawdopodobnie trzecim kościołem w Skułach. Pierwszy został wybudowany przypuszczalnie w XIV wieku, drugi w XVI w., a spalony w 1656 roku. Obecny kościół wzniesiono w 1678 roku, staraniem kolatora Seweryna Skulskiego i Księży Misjonarzy od św. Krzyża w Warszawie, do których należała parafia od roku 1651 do 1865. W latach 1774-1775 dobudowano zakrystię, a ściany wewnątrz obito płótnem, na którym namalowane zostały sceny z Nowego Testamentu. Na suficie widnieje obraz Wniebowzięcia N.M.P. pędzla Józefa Spornego i Józefa Rutkowskeigo. Ołtarz główny, ołtarze boczne, ambona, chrzcielnica, konfesjonały, chór wykonane są z modrzewia w stylu naśladujacym barok. Część wyposażenia kościoła pochodzi z XVIII w. Obok stoi dzwonnica z 1822 roku, a przed samym kościołem zegar słoneczny z XVIII w. oraz okazałe, kilkunastowieczne modrzewie i lipy będące pomnikami przyrody

Organy znajdujące się w kościele zbudowane zostały przez Z. Kamińskiego przed rokiem 1939 i napędzane są miechem nożnym.

Na terenie parafii sa dwa cmentarze: stary - z 1826 roku i nowy - z 1865 roku, przydrożne krzyże i kapliczki.

Plebania jest murowana , zbudowana wlatach 1951 - 1956, staraniem proboszcza Kazimierza Siwka. dom parafialny został zbudowany w 1943 roku.

Podczas okupacji Skuły były terenem zbrojnych wystąpień Gwardii Ludowej i Batalionów Chłopskich.

Obecnie w Skułach istnieje szkoła podstawowa im. Marii Kownackiej.

Bartoszówka

Po wojnie rosyjsko-tureckiej 1877-1878 folwark skulski otrzymał generał Skobelew. Sprowadził on w 1878 osadników rosyjskich, którzy na przekazanej im ziemi założyli osadę Skobelówka (po I wojnie światowej na cześć Bartosza Głowackiego nazwę zmieniono na Bartoszówka).

Skuły i Bartoszówka, położone są między dwoma kompleksami leśnymi. Są to najdziwniejsze chyba na Mazowszu lasy. Nie wiemy, kto posadził tu przed 300 laty olbrzymie dęby czy 200-letnie buki (co jest ewenementem, bo buki nie występują tak daleko na północy). Las na wschód od wsi, objęty jest w większości ochroną ścisłą (rez. Skulski Las), zaś w lesie na zachodzie utworzony jest niewielki rez. Skulskie Dęby.

Rezerwat "Skulski Las"

Krajobrazowo-leśny rezerwat "Skulski Las" o powierzchni 316,92 ha został utworzony w 1984 roku. Obejmuje większą część uroczyska leśnego Skuły-Wschód, znajdujšcego się na terenie leśnictwa Skuły, Nadleśnictwa Grójec. Uroczysko Skuły-Wschód należy do wyjątkowych kompleksów, gdzie na dużej powierzchni, na siedliskach żyznych i wilgotnych, zachowane są fitocenozy lasów liściastych. Zbiorowiska leśne rezerwatu wykazują duży stopień naturalności. Płaty ze starymi drzewostanami posiadają niemal puszczański charakter. Jeden ze znanych od dawna walorów Skulskiego Lasu to wyspowe stanowisko buka.

Na terenie rezerwatu są cztery zespołu leśne:

• grądu subkontynentalnego
• łęgu jesionowo-olszowego
• łęgu wiązowo-jesionowego
• olsu porzeczkowego.

Runo zielne jest szczególnie bujne i obfitujące w gatunki w grądzie wilgotnym.

Rosną tu liczne interesujące gatunki, rzadko spotykane w Polsce środkowej m.in.: zdrojówka rutewkowata, kokorycz pełna, turzyca orzęsiona, jaskier kaszubski, złoć żółta, łuskiewnik różowy.

Do fitocenoz łęgowych zaliczamy łęg wiązowo-jesionowy, jesion wyniosły, zawilec żółty, zdrojówkę rutewkowatą, fiołek leśny, ziarnopłon wiosenny, śledziennicę skrętnolistną i jaskier kosmaty.

Kolejną wsią, którą warto odwiedzić na tej trasie, są Petrykozy. W XVIII-wiecznym dworku, w zaadaptowanych piwnicach i na strychu, Wojciech Siemion umieścił tu bogate zbiory dawnej sztuki ludowej i dzieła współczesne, które stanowią Wiejską Galerię Sztuki. Obok dworku znajduje się mały skansen z wiatrakami, wiejską chatą i ludową karczmą. Żeby zwiedzić wystawę, trzeba się wcześniej umówić z właścicielem dworku.

4 km od Skuł leży wieś Grzegorzewice. Znajduje się tutaj pałac z 1 poł. XIX w. użytkowany przez Adwokaturę Polską jako Dom Pracy Twórczej prawników. W sąsiedztwie pałacu duże stawy rybne